Understanding Jash Pratyahara
In Sanskrit grammar, pratyaharas are abbreviations derived from the Shiva Sutras to denote specific groups of sounds (varnas). The question asks for the letters included in the 'Jash' pratyahara.
Identifying Consonant Groups (Vargas)
Sanskrit consonants are classified into five groups known as vargas:
- Kavarga: क, ख, ग, घ, ङ
- Chavarga: च, छ, ज, झ, ञ
- Tavarga (retroflex): ट, ठ, ड, ढ, ण
- Tavarga (dental): त, थ, द, ध, न
- Pavarga: प, फ, ब, भ, म
Defining Jash Sounds
The term 'Jash' commonly refers to the voiced stops within these consonant groups. A frequent interpretation, especially in contexts like sandhi rules (e.g., Jash-tva), identifies 'Jash' sounds as the third consonant of each varga.
Based on this definition, the 'Jash' sounds are:
- From Kavarga: ग
- From Chavarga: ज
- From Tavarga (retroflex): ड
- From Tavarga (dental): द
- From Pavarga: ब
Thus, the set of 'Jash' sounds is {ग, ज, ड, द, ब}.
Selecting the Correct Option
The question requires identifying the option that lists these specific 'Jash' sounds.
- Option 1 lists: {झ, भ, घ, ढ, ध} (primarily the 4th consonants).
- Option 2 lists: {ज, ब, ग, ड, द}. This set perfectly matches the identified 'Jash' sounds {ग, ज, ड, द, ब}.
- Option 3 lists: {ख, फ, छ, ठ, थ, च, ट, त} (unvoiced and initial consonants).
- Option 4 lists: {श, ष, स, ह} (sibilants and h).
Therefore, Option 2 is the correct representation of the 'Jash' pratyahara sounds in this context.
Similar Questions
- विभक्तिक्रमेण शब्दरूपाणि लिखत -
A. राजभिः
B. राजानौ
C. राज्ञः
D. राजसु
E. राज्ञे
अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत - - उपसर्गक्रमेण अधोलिखितपदान् लिखत -
A. निर्-निर्गच्छति
B. दुर्-दुर्बोध्यः
C. दुस्-दुष्प्रयोजनम्
D. अव-अवजानाति
E. निस्-निस्सराति
अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत - - माहेश्वरसूत्रान् क्रमशः लिखत -
A. ऐऔच्
B. लण्
C. जबगडदश्
D. अइउण्
E. एओङ्
अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत - परस्परं सूचीद्वयं मेलयत।
सूची - I सूची - II A. दण्डिनः I. उपमा B. भारवेः II. त्रयो गुणाः C. माघस्य III. अर्थगौरवम् D. कालिदासस्य IV. पदलालित्यम् अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत -
परस्परं सूचीद्वयं मेलयत।
सूची - I सूची - II A. विश्वनाथः I. रीतिरात्मा काव्यस्य B. कुन्तकः II. वाक्यं रसात्मकं काव्यम् C. वामनः III. काव्यस्यात्मा ध्वनिः D. आनन्दवर्धनः IV. वक्रोक्तिकाव्यजीवितम् अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत -
परस्परं सूचीद्वयं मेलयत।
सूची - I सूची - II A. वंशस्थः I. 17 वर्णाः B. इन्द्रवज्रा II. 19 वर्णाः C. शार्दूलविक्रीडितम् III. 11 वर्णाः D. मन्दाक्रान्ता IV. 12 वर्णाः अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत -
परस्परं सूचीद्वयं मेलयत।
सूची - I सूची - II A. रामः गृहं गच्छति। I. सैनिकेन देशः रक्ष्यते। B. सैनिकः देशं रक्षति। II. छात्रेण ग्रन्थः पठ्यते। C. छात्रः ग्रन्थं पठति III. रामेण गृहं गम्यते। D. गायकः गीतं गायति। IV. गायकेन गीतं गीयते। अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत -
- रसस्य निष्पत्तिः भवति -
A. विभावेन
B. अनुभावेन
C. स्वभावेन
D. सञ्चारीभावेन
E. न किमपि
अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत - - स्वरसन्धेः उदाहरणानि सन्ति -
A. नदीशः
B. मनश्चलति
C. देवर्षिः
D. तपोवनम्
E. रमेशः
अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत - - सेव् धातोः लोट्लकारस्य उत्तमपुरुषे रूपाणि भवन्ति -
A. सेवे
B. सेवावहै
C. सेवामहे
D. सेवै
E. सेवामहै
अधः प्रदत्तेषु विकल्पेषु समुचितम् उत्तरं चिनुत -
Important Questions from Mixed Topic (CUET PG)
- Who was the founder of Bolshevik Communist party?
- What is the key guide to statecraft in the realist tradition?
- Chronologically arrange the events in the Cold War period.
A. Berlin Wall is constructed
B. Communist China joins the UN
C. Soviet invasion of Czechoslovakia
D. Berlin Blockade
Choose the correct answer from the options given below: Morgenthau's principles of political realism are:
A. Politics is rooted in permanent and unchanging human nature which is basically self centred, self-regarding and self-interested
B. Politics is an autonomous sphere of action and cannot therefore be reduced to morals
C. International Politics is an arena of conflicting self-interests
D. The ethics of international relations is situational ethics which is very different from private morality
Choose the correct answer from the options given below:Who among the following political thinkers consider the anarchical self help system to be a compelling factor for States to maximise their relative power positions?
